Зыян китерми торган сынау нәрсә ул?
Зыян китерми торган сынау - инспекторларга продуктка зыян китермичә мәгълүмат җыярга мөмкинлек бирә торган нәтиҗәле ысул. Ул продуктны сүтмичә яки юк итмичә, объектлар эчендәге кимчелекләрне һәм бозылуларны тикшерү өчен кулланыла.
Зыян китермичә тикшерү (NDT) һәм зыян китермичә тикшерү (NDI) - объектка зыян китермичә тикшерүне аңлатучы синоним терминнар. Икенче төрле әйткәндә, NDT зыян китермичә тикшерү өчен кулланыла, ә NDI уңышлы/уңышсыз тикшерү өчен кулланыла.
Кайбер очракларда, җимерми торган сынау (NDT) һәм җимерми торган тикшерү (NDI) бер-берсен алыштырырга мөмкин, икесе дә объектларны зыян китермичә сынауны аңлата. Икенче төрле әйткәндә, NDT җимерми торган сынау өчен кулланыла, ә NDI уңышлы/уңышсыз тикшерү өчен кулланыла. Бу бүлек шулай ук җимерми торган тикшерү астындагы NDT ысулларын да үз эченә алганлыктан, куллануыгызга һәм максатыгызга карап, икесен аерып карау киңәш ителә.
NDTның иң күп ике максаты:
Сыйфатны бәяләү: Җитештерелгән продуктлардагы һәм компонентлардагы проблемаларны тикшерү. Мәсәлән, коюның кыскаруын, эретеп ябыштыру җитешсезлекләрен һ.б. тикшерү өчен кулланыла.
Тормышны бәяләү: Продукциянең куркынычсыз эшләвен раслау. Корылмаларны һәм инфраструктураны озак вакыт кулланудагы аномалияләрне тикшерү өчен кулланылырга мөмкин.
Зыян китерми торган сынауның өстенлекләре
Зыян китерми торган сынау объектларны тикшерүнең куркынычсыз һәм нәтиҗәле ысулларын түбәндәгечә тәкъдим итә.
Югары төгәллек, өслектән күренмәгән җитешсезлекләрне табу җиңел.
Әйберләргә зыян килми, барлык тикшерүләр өчен дә бар.
Продукциянең ышанычлылыгын арттыру
Вакытында ремонтлауны яки алыштыруны билгеләгез
Зыян китерми торган тикшерүнең аеруча төгәл һәм нәтиҗәле булуының сәбәбе шунда ки, ул объектның эчке кимчелекләрен аңа зыян китермичә ачыклый ала. Бу ысул рентген тикшерүенә охшаган, ул тыштан бәяләү авыр булган сыну урынын ачыклый ала.
Җибәрү алдыннан продуктны тикшерү өчен җимерми торган сынау (NDT) кулланырга мөмкин, чөнки бу ысул продуктны пычратмый яки зыян китерми. Бу барлык тикшерелгән продуктларның да яхшырак тикшерүләр алуын тәэмин итәргә ярдәм итә, бу продуктның ышанычлылыгын арттыра. Ләкин, кайбер очракларда берничә әзерлек адымы кирәк булырга мөмкин, бу чагыштырмача кыйммәткә төшәргә мөмкин.
Гадәти NDT методлары методлары
Зыян китерми торган сынауларда кулланыла торган берничә ысул бар, һәм алар тикшереләчәк кимчелекләргә яки материалларга карап төрле дәрәҗәләргә ия.

Рентгенологик тикшерү (RT)
Товарларны җибәрү алдыннан тикшерү өчен җимермәүче сынау (NDT) кулланылырга мөмкин, чөнки бу ысул продуктны пычратмый яки зыян китерми. Бу тикшерелгән барлык продуктларның да яхшырак тикшерүләр алуын тәэмин итәргә ярдәм итә, шулай итеп продуктның ышанычлылыгын арттыра. Ләкин, кайбер очракларда берничә әзерлек адымы кирәк булырга мөмкин, бу чагыштырмача кыйммәт булырга мөмкин. Радиографик сынау (RT) объектларны тикшерү өчен рентген һәм гамма нурларын куллана. RT төрле почмакларда рәсем калынлыгындагы аермаларны кулланып, кимчелекләрне ачыклый. Компьютер томографиясе (CT) - тикшерү вакытында объектларның кисемтә һәм 3D рәсемнәрен бирә торган сәнәгать NDT сурәтләү ысулларының берсе. Бу функция эчке кимчелекләрне яки калынлыкны җентекле анализларга мөмкинлек бирә. Ул корыч пластиналарның калынлыгын үлчәү һәм биналарны эчке тикшерү өчен яраклы. Системаны эшләтер алдыннан кайбер факторларны исәпкә алырга кирәк: нурланыш куллануда бик сак булырга кирәк. RT литий-ион батареяларын һәм электрон схемалар платаларын эчке анализлау өчен кулланыла. Аны шулай ук электр станцияләрендә, заводларда һәм башка биналарда урнаштырылган торбалардагы һәм эретеп ябыштырулардагы кимчелекләрне ачыклау өчен дә кулланырга мөмкин.

УЗИ тикшерүе (УТ)
УЗИ тикшерүе (УЗИ) объектларны ачыклау өчен УЗИ дулкыннарын куллана. Материаллар өслегендә тавыш дулкыннарының чагылышын үлчәп, УЗИ объектларның эчке торышын ачыклый ала. УЗИ күп тармакларда материалларга зыян китерми торган җимерми торган тикшерү ысулы буларак еш кулланыла. Ул продуктлардагы эчке җитешсезлекләрне һәм тәгәрмәчле катушкалар кебек бер үк төрле материаллардагы җитешсезлекләрне ачыклау өчен кулланыла. УЗИ системалары куркынычсыз һәм куллану җиңел, ләкин аларның формасыз материалларга карата чикләүләре бар. Алар продуктлардагы эчке җитешсезлекләрне ачыклау һәм тәгәрмәчле катушкалар кебек бер төрле материалларны тикшерү өчен кулланыла.

Әйләнмәле агым (электромагнит) сынау (ET)
Чолкынлы агым (ЧТ) сынауларында, объект өслегенә якын үзгәрүчән токлы катушка урнаштырыла. Катушкадагы ток, электромагнит индукция принцибына туры китереп, объект өслегенә якын әйләнүче чолкынлы агым барлыкка китерә. Аннары ярыклар кебек өслек кимчелекләре ачыклана. ЧТ сынау - алдан яки соңыннан эшкәртүне таләп итмәгән иң киң таралган җимермәүче сынау ысулларының берсе. Ул калынлыкны үлчәү, биналарны тикшерү һәм башка өлкәләр өчен бик яраклы һәм еш кына җитештерү заводларында кулланыла. Ләкин ЧТ сынаулары бары тик үткәргеч материалларны гына ачыклый ала.

Магнит кисәкчәләрен сынау (MT)
Магнит кисәкчәләрен сынау (МТ) магнит порошогы булган тикшерү эремәсендә материаллар өслеге астындагы кимчелекләрне ачыклау өчен кулланыла. Объект өслегендәге магнит порошогы үрнәген үзгәртеп, аны тикшерү өчен объектка электр тогы бирелә. Ток анда кимчелекләр белән очрашканда, ул кимчелек урнашкан урында агым агып чыгу кырын булдырачак.
Ул өслектәге сай/вак ярыкларны ачыклау өчен кулланыла, һәм очкычлар, автомобильләр һәм тимер юл детальләре өчен дә кулланыла.
Үткәрүчән сынау (ПТ)
Пенетрант сынау (ПТ) - капилляр тәэсир ярдәмендә объектка пенетрант куллану юлы белән кимчелекнең эчке өлешен тутыру ысулы. Эшкәртүдән соң, өслек үтеп керүче алына. Кимчелекнең эченә кергән үтеп керүчене юып булмый һәм ул саклана. Эшкәрткеч белән тәэмин итү аркасында кимчелек сеңдереләчәк һәм күренәчәк. ПТ өслек кимчелекләрен тикшерү өчен генә яраклы, озаграк эшкәртү һәм күбрәк вакыт таләп итә, һәм эчке тикшерү өчен яраклы түгел. Ул турбореактив двигатель турбинасының калакларын һәм автомобиль детальләрен тикшерү өчен кулланыла.

Башка ысуллар
Чүкеч белән бәрү сынау системасы гадәттә объектның эчке торышын тикшерүче операторлар тарафыннан эшләнә, алар аны сугып һәм килеп чыккан тавышны тыңлап. Бу ысул шул ук принципны куллана, анда бөтен чәй чынаяк сугылганда ачык тавыш чыгара, ә ватык чынаяк тонык тавыш чыгара. Бу сынау ысулы шулай ук җибәрелмәгән болтларны, тимер юл күчәрләрен һәм тышкы стеналарны тикшерү өчен дә кулланыла. Визуаль тикшерү - иң гади һәм иң еш кулланыла торган җимерелмәгән сынау ысулларының берсе, анда персонал объектның тышкы кыяфәтен визуаль рәвештә тикшерә. Җимерелмәгән сынау кою, тимерләү, прокат, торбаүткәргечләр, эретеп ябыштыру процесслары һ.б. өчен сыйфат контролендә өстенлекләр бирә, шуның белән сәнәгать корылмаларының куркынычсызлыгын һәм ышанычлылыгын арттыра. Ул шулай ук күперләр, тоннельләр, тимер юл тәгәрмәчләре һәм күчәрләре, очкычлар, суднолар, транспорт чаралары кебек транспорт инфраструктурасын карап тоту, шулай ук электр станцияләренең һәм башка көндәлек тормыш инфраструктурасының турбиналарын, торбаларын һәм су бакларын тикшерү өчен кулланыла. Моннан тыш, мәдәни ядкәрләр, сәнгать әсәрләре, җимешләрне классификацияләү һәм термик сурәтләү сынаулары кебек сәнәгать булмаган өлкәләрдә NDT технологиясен куллану барган саен мөһимрәк була бара.
Бастырылган вакыты: 2023 елның 8 июне